10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayınlanan ve 2017 – 2018 eğitim – öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacak olan 10. sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi Öğretim Programı (müfredatı) ünite, konu ve kazanım açıklamaları.

Ünite: 10.1. Hücre Bölünmeleri

Konu: 10.1.1. Mitoz ve Eşeysiz Üreme

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: bölünme, eşeysiz üreme, interfaz, kanser, mitoz, tomurcuklanma, vejetatif üreme

Kazanımlar:

10.1.1.1. Canlılarda hücre bölünmesinin gerekliliğini açıklar.

  • Hücre bölünmesinin canlılarda üreme, büyüme ve gelişme ile ilişkilendirilerek açıklanması sağlanır.
  • Bölünmenin hücresel gerekçeleri üzerinde durulur.

10.1.1.2. Mitozu açıklar.

  • İnterfaz temel düzeyde işlenir.
  • Mitozun evrelerini gözlemleyebileceği deneyler yapması sağlanır.
  • Hücre bölünmesinin kontrolü ve bunun canlılar için önemi üzerinde durulur. Hücre bölünmesini kontrol eden moleküllerin isimleri verilmez.
  • Hücre bölünmesinin kanserle ilişkisi kurulur.
  • Öğrencilerin mitozu açıklayan bir elektronik sunu (animasyon, video vb.) hazırlamaları ve bu sunuyu paylaşmaları sağlanır.

10.1.1.3. Eşeysiz üremeyi örneklerle açıklar.

  • Eşeysiz üreme çeşitlerinden sadece bölünerek üreme, tomurcuklanma, sporla üreme, rejenerasyon ve bitkilerde vejetatif üreme örnekleri verilir. Sporla üremede sadece örnek verilir döl almaşına girilmez.
  • Eşeysiz üreme tekniklerinin bahçecilik ve tarım sektörlerindeki uygulamaları (çelikle ve soğanla üreme şekilleri) örneklendirilir.
  • Öğrencilerin vejetatif üreme çeşitlerini gözlemleyebileceği deney yapması sağlanır.
  • Eşeysiz çoğaltım yöntemi olarak bitki doku kültürü tartışılır.

Konu: 10.1.2. Mayoz ve Eşeyli Üreme

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: diploit, döllenme, eşeyli üreme, haploit, krossing over, mayoz, sinapsis, tetrat

Kazanımlar:

10.1.2.1. Mayozu açıklar.

  • Mayozun evreleri görseller kullanılarak temel düzeyde işlenir.
  • Öğrencilerin mayozu açıklayan bir elektronik sunu (animasyon, video vb.) hazırlamaları ve bu sunuyu paylaşmaları sağlanır.

10.1.2.2. Eşeyli üremeyi örneklerle açıklar.

  • Dış döllenme ve iç döllenme konusu verilmez.
  • Eşeyli üremenin temelinin mayoz ve döllenme olduğu açıklanır.

Ünite: 10.2. Kalıtımın Genel İlkeleri

Konu: 10.2.1. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: alel, biyolojik çeşitlilik, dihibrit, dominant, eş baskınlık, eşeye bağlı kalıtım, fenotip, gen, genotip, gonozom, hemofili, heterozigot, homozigot, monohibrit, mutasyon, otozom,Punnett karesi, rekombinasyon, renk körlüğü, resesif, soyağacı, varyasyon

Kazanımlar:

10.2.1.1. Kalıtımın genel esaslarını açıklar.

  • Mendel ilkeleri örneklerle açıklanır.
  • Monohibrit, dihibrit ve kontrol çaprazlamaları, eş baskınlık, eksik baskınlık, çok alellilik (Kan gruplarıyla ilişkilendirilir.) ve pleiotropizm örnekler üzerinden işlenir.
  • Öğrencilerin kalıtımla ilgili iş birlikli kavram haritası oluşturması sağlanır.
  • Eşeye bağlı kalıtım; hemofili ve kısmi renk körlüğü hastalıkları bağlamında ele alınır. Eşeye bağlı kalıtımın Y kromozomunda da görüldüğü belirtilir.
  • Soyağacı örneklerle açıklanır.
  • Mitokondriyal kalıtımın önemi vurgulanır.
  • Kalıtsal hastalıkların ortaya çıkma olasılığının akraba evlilikleri sonucunda arttığı vurgusu yapılır.

10.2.1.2. Genetik varyasyonların biyolojik çeşitliliği açıklamadaki rolünü sorgular.

  • Varyasyonların kaynaklarının (mutasyon, kromozomların bağımsız dağılımı ve krossing over) tartışılması sağlanır. Mutasyon çeşitlerine girilmez.
  • Biyolojik çeşitliliğin canlıların genotiplerindeki farklılıklardan kaynaklandığı açıklanır.

Ünite: 10.3. Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları

Konu: 10.3.1. Ekosistem Ekolojisi

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: ayrıştırıcı, besin ağı, besin piramidi, besin zinciri, biyolojik birikim, ekosistem, enerji piramidi, heterotrof, holozoik, madde döngüsü, ototrof

Kazanımlar:

10.3.1.1. Ekosistemin canlı ve cansız bileşenleri arasındaki ilişkiyi açıklar.

  • Popülasyon, komünite ve ekosistem arasındaki ilişki örneklerle açıklanır.
  • Ekosistemde oluşabilecek herhangi bir değişikliğin sistemdeki olası sonuçları üzerinde durulur.
  • Öğrencilerin kendi seçecekleri bir ekosistemi tanıtan kısa film hazırlamaları sağlanır.

10.3.1.2. Canlılardaki beslenme şekillerini örneklerle açıklar.

  • Simbiyotik yaşama girilmez.

10.3.1.3. Ekosistemde madde ve enerji akışını analiz eder.

  • Madde ve enerji akışında üretici, tüketici ve ayrıştırıcıların rolünün incelenmesi sağlanır.
  • Ekosistemlerde madde ve enerji akışı; besin zinciri, besin ağı ve besin piramidi ile ilişkilendirilerek örneklendirilir.
  • Öğrencilerin canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini gösteren bir besin ağı kurgulaması sağlanır.
  • Biyolojik birikimin insan sağlığı ve diğer canlılar üzerine olumsuz etkilerinin araştırılması ve tartışılması sağlanır.

10.3.1.4. Madde döngüleri ve hayatın sürdürülebilirliği arasında ilişki kurar.

  • Azot, karbon ve su döngüleri hatırlatılır.
  • Azot döngüsünde yer alan mikroorganizmaların tür isimleri verilmez.

Konu: 10.3.2. Güncel Çevre Sorunları ve İnsan

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: asit yağmurları, ekolojik ayak izi, karbon ayak izi, küresel iklim değişikliği, su ayak izi

Kazanımlar:

10.3.2.1. Güncel çevre sorunlarının sebeplerini ve olası sonuçlarını değerlendirir.

  • Güncel çevre sorunları (hava kirliliği, su kirliliği, toprak kirliliği, radyoaktif kirlilik, ses kirliliği, asit yağmurları, küresel iklim değişikliği, erozyon, doğal hayat alanlarının tahribi ve orman yangınları) hatırlatılarak bu sorunların canlılar üzerindeki olumsuz etkilerine değinilir.
  • Çevre sorunları nedeniyle ortaya çıkan hastalıklara vurgu yapılır.

10.3.2.2. Birey olarak çevre sorunlarının ortaya çıkmasındaki rolünü sorgular.

  • Ekolojik ayak izi, su ayak izi ve karbon ayak izi ile ilgili uygulamalar yaptırılır.
  • Ekolojik ayak izi, su ayak izi ve karbon ayak izini küçültmek için çözüm önerileri geliştirmesi sağlanır.

10.3.2.3. Ülkemizde ve dünyada çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik çözüm önerilerinde bulunur.

  • Ülkemizde ve dünyada çevre kirliliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara örnekler verilir.
  • Çevreye saygılı olmanın doğaya katkısı vurgulanır.
  • Çevreye küresel boyutta zarar veren üretim ve tüketim faaliyetlerinin tartışılması sağlanır.

Konu: 10.3.3. Doğal Kaynaklar ve Biyolojik Çeşitliliğin Korunması

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: biyokaçakçılık, endemizm, gen bankası, sürdürülebilirlik

Kazanımlar:

10.3.3.1. Doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin önemini açıklar.

  • Doğal kaynakların sürdürülebilirliği için Türkiye genelindeki başarılı uygulamalar örneklendirilerek çevre farkındalığının önemi vurgulanır.
  • Gelecek nesillere yaşanabilir sağlıklı bir dünya emanet edebilmek için doğal kaynakların israf edilmemesi gerekliliği vurgulanır.

10.3.3.2. Biyolojik çeşitliliğin yaşam için önemini sorgular.

  • Türkiye’nin biyolojik çeşitlilik açısından zengin olmasını sağlayan faktörlerin tartışılması sağlanır.
  • Endemik türlerin ülkemizin biyolojik çeşitliliği açısından değeri ve önemi üzerinde durularak sağlık ve ekonomiye katkılarına ilişkin örneklere yer verilir.
  • Biyolojik çeşitlilik ve endemik türlerin küresel ve millî bir miras olduğu vurgulanır.
  • Tabiatta her canlının önemli işlevler gördüğü vurgulanarak biyolojik çeşitliliğe ve ekosistemin doğal işleyişine saygı göstermenin ve müdahaleden kaçınmanın önemi üzerinde durulur.
  • Soyu tükenen türlerin biyolojik çeşitlilik açısından yeri doldurulamayacak bir kayıp olduğu vurgulanır.

10.3.3.3. Biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çözüm önerilerinde bulunur.

  • Türkiye’de nesli tükenme tehlikesi altında bulunan canlı türleri ile endemik türlerin korunmasına yönelik yapılan çalışmalar örneklendirilir.
  • Biyolojik çeşitliliğin korunması ve biyokaçakçılığın önlenmesine yönelik çözüm önerilerinin tartışılması sağlanır.
  • Gen bankalarının gerekliliği üzerinde durulur.

10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Öğretim Programının Analizi

Ünitelere göre Konu ve Kazanım Sayıları

ÜniteKonu SayısıKazanım Sayısı
Hücre Bölünmeleri25
Kalıtımın Genel İlkeleri12
Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları310
Toplam617

En sık kullanılan terimler

10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutu
10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi öğretim programının kelime bulutu: Kelime ne kadar büyük yazılmışsa öğretim programında o kadar sık geçmiş demektir.

10. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutunda biyoloji, canlı, hücre, örnek, çeşitlilik, üreme, bilim, ekosistem ve ilişki kelimelerinin öne çıktığı görülüyor. Açıklar ve sınıflandırır en sık kullanılan kazanım fiilleri olmuş.

10. Sınıf Biyoloji MEB ve EBA Kazanım Kavrama Testleri

İlgili öğretim programları:

Kaynak:

MEB websitesindeki programın orjinal hali (pdf biçiminde)

Yorum yapın