10. Sınıf Fen Lisesi Fizik Dersi Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

10. Sınıf Fen Lisesi Fizik Dersi Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayınlanan ve 2017 – 2018 eğitim – öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacak olan 10. sınıf Fen Lisesi Fizik Dersi Öğretim Programı (müfredatı) ünite, konu ve kazanım açıklamaları.

Ünite: 10.1. Elektrik ve Manyetizma

Kavramlar:

  • elektrik akımı
  • potansiyel farkı
  • direnç
  • Ohm yasası
  • manyetik alan

Konu: 10.1.1. Elektrik Akımı, Potansiyel Farkı ve Direnç

Kazanımlar:

10.1.1.1. Elektrik akımı, direnç ve potansiyel farkı kavramlarını açıklar.

  • Elektrik yükünün hareketi üzerinden elektrik akımı kavramının açıklanması sağlanır.
  • Katı, sıvı, gaz ve plazmalarda elektrik iletimine değinilir.

10.1.1.2. Katı bir iletkenin direncinin bağlı olduğu değişkenleri analiz eder.

  • Deney veya simülasyonlardan yararlanarak değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemeleri, matematiksel modeli çıkarmaları ve hesaplama yapmaları sağlanır.
  • İletken direncinin sıcaklığa bağlı değişimine değinilir. Renk kodlarıyla direnç okuma işlemlerine girilmez.

Konu: 10.1.2. Elektrik Devreleri

Kazanımlar:

10.1.2.1. Elektrik akımı, direnç ve potansiyel farkı arasındaki ilişkiyi analiz eder.

  • Voltmetre ve ampermetrenin direnç özellikleri ile devredeki görevleri açıklanır.
  • Öğrencilerin basit devreler üzerinden deney yaparak elektrik akımı, direnç ve potansiyel farkı arasındaki ilişkinin (ohm yasası) matematiksel modelini çıkarmaları sağlanır.
  • Elektrik devrelerinde eşdeğer direnç, direnç, potansiyel farkı ve elektrik akımı ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

10.1.2.2. Üreteçlerin seri ve paralel bağlanma gerekçelerini açıklar.

  • Öğrencilerin deney veya simülasyonlarla üreteçlerin bağlanma şekillerini incelemeleri ve tükenme sürelerini karşılaştırmaları sağlanır.
  • Üreteçlerin iç dirençleri örneklerle açıklanır, iç dirençler ile ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez.
  • Öğrencilerin üretecin keşfi üzerine deneyler yapan bilim insanları Galvani ve Volta’nın bakış açıları arasındaki farkı tartışmaları sağlanır.

10.1.2.3. Elektrik enerjisi ve elektriksel güç kavramlarını ilişkilendirir.

  • Elektrik enerjisi ve elektriksel güç ilişkisi ile mekanik enerji ve mekanik güç ilişkisi arasındaki benzerliğe değinilir.
  • Elektrik enerjisi ve elektriksel güç ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.
  • Öğrencilerin ısı, iş, mekanik enerji ve elektrik enerjisinin birbirine dönüşümünü açıklamaları sağlanır.
  • Lamba parlaklıklarının karşılaştırılması sağlanır.

10.1.2.4. Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerini açıklar.

Konu: 10.1.3. Mıknatıs ve Manyetik Alan

Kazanımlar:

10.1.3.1. Mıknatısların oluşturduğu manyetik alanı ve özelliklerini açıklar.

  • Öğrencilerin deneyler yaparak veya simülasyonlar kullanarak manyetik alanı incelemeleri sağlanır.
  • Mıknatısların manyetik alanının manyetik alan çizgileri ile temsil edildiği vurgulanır.
  • Mıknatısların itme-çekme kuvvetleri ile ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez.

Konu: 10.1.4. Akım ve Manyetik Alan

Kazanımlar:

10.1.4.1. Üzerinden akım geçen düz bir iletken telin oluşturduğu manyetik alanı etkileyen değişkenleri analiz eder.

  • Öğrencilerin deneyler yaparak veya simülasyonlar kullanarak manyetik alanı etkileyen değişkenleri belirlemeleri sağlanır.
  • Sağ el kuralı verilir. Manyetik alanın şiddeti ile ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez.
  • Yüksek gerilim hatlarının geçtiği alanlarda oluşan manyetik alanın canlılar üzerindeki etkilerine değinilir.
  • Elektromıknatıs tanıtılarak kullanım alanlarına örnekler verilir.

10.1.4.2. Dünya’nın manyetik alanının sonuçlarını açıklar.

  • Öğrencilerin pusula ile yön bulmaları sağlanır.
  • Arılar, göçmen kuşlar, bazı büyükbaş hayvanlar gibi canlıların yerin manyetik alanından yararlanarak yön buldukları belirtilir.

Ünite: 10.2. Basınç ve Kaldırma Kuvveti

Kavramlar:

  • katı basıncı
  • akışkan basıncı
  • Pascal Prensibi
  • Bernoulli İlkesi
  • Archimedes İlkesi
  • kaldırma kuvveti

Konu: 10.2.1. Basınç

Kazanımlar:

10.2.1.1. Basınç ve basınç kuvveti kavramlarının katı, durgun sıvı ve gazlarda bağlı olduğu değişkenleri açıklar.

  • Öğrencilerin, günlük hayattan basıncın hayatımıza etkilerine örnekler vermeleri sağlanır. Basıncın hâl değişimine etkileri vurgulanır.
  • Basınç (katı, durgun sıvı ve gazlarda), basınç kuvveti ve pascal prensibi ile ilgili matematiksel hesaplamalar yapılması sağlanır.
  • Torricelli deneyi açıklanır ve kılcallık ile farkı belirtilir.
  • Basınç etkisiyle çalışan ölçüm aletlerinden barometre, altimetre, manometre ve batimetre hakkında bilgi verilir.

10.2.1.2. Akışkanlarda akış sürati ile akışkan basıncı arasında ilişki kurar.

  • Deneyler veya simülasyonlardan yararlanılarak kesit alanı, basınç ve akışkan sürati arasında bağlantı kurulması sağlanır.
  • Bernoulli İlkesi’nin günlük hayattaki örnekler (çatıların uçması, şemsiyenin ters çevrilmesi, rüzgârlı havalarda kapıların sert kapanması gibi) üzerinden açıklanması sağlanır.
  • Bernoulli İlkesi’yle ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez.
  • Günlük hayatta akışkan basıncının sağlayabileceği kolaylıklar (uçakların uçması gibi) ve olumsuz etkilerine karşı alınması gereken sağlık ve güvenlik tedbirleri (yüksek süratle hareket eden araçlara yaklaşılmaması gibi) vurgulanır.
  • Tansiyonun damarlardaki kan basıncı olduğu vurgulanarak öğrencilerin tansiyon aletinin çalışma prensibini araştırmaları sağlanır.

Konu: 10.2.2. Kaldırma Kuvveti

Kazanımlar:

10.2.2.1. Durgun akışkanlarda cisimlere etki eden kaldırma kuvvetinin basınç kuvveti farkından kaynaklandığını açıklar.

  • Archimedes İlkesi açıklanır. Yüzme, askıda kalma ve batma durumlarında kaldırma kuvveti ile cismin ağırlığının büyüklükleri karşılaştırılır.
  • Kaldırma kuvveti ile ilgili hesaplamalar yapılır.

10.2.2.2. Kaldırma kuvvetiyle ilgili belirlediği günlük hayattaki problemlere kaldırma kuvveti ve/veya Bernoulli İlkesi’ni kullanarak çözüm önerisi üretir.


Ünite: 10.3. Dalgalar

Kavramlar:

  • dalga
  • titreşim
  • dalga hareketi
  • dalga boyu
  • periyot
  • frekans
  • hız
  • genlik
  • atma
  • rezonans
  • ses yüksekliği
  • ses şiddeti
  • tını
  • yankı
  • deprem dalgası

Konu: 10.3.1. Dalgalar

Kazanımlar:

10.3.1.1. Titreşim, dalga hareketi, dalga boyu, periyot, frekans, hız ve genlik kavramlarını açıklar.

  • Deney, gözlem veya simülasyonlarla kavramların açıklanması sağlanır.
  • Periyot ve frekans kavramlarının birbiriyle ilişkilendirilmesi ve matematiksel model oluşturulması ve hesaplama yapılması sağlanır.
  • Dalganın ilerleme hızı, dalga boyu ve frekans kavramları arasındaki matematiksel model verilir. Matematiksel hesaplamalar yapılır.
  • Dalganın ilerleme hızının ortama, frekansın kaynağa bağlı olduğu vurgulanır.

10.3.1.2. Dalgaları taşıdığı enerjiye ve titreşim doğrultusuna göre sınıflandırır.

  • Öğrencilerin dalga çeşitlerine örnekler vermeleri sağlanır.

Konu: 10.3.2. Yay Dalgası

Kazanımlar:

10.3.2.1. Atma ve periyodik dalga oluşturarak aralarındaki farkı açıklar.

  • Atmanın dalgaların özelliklerini incelemek için oluşturulduğu vurgulanır.
  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlar kullanarak atma ve periyodik dalgayı incelemeleri sağlanır.

10.3.2.2. Yaylarda atmanın yansımasını ve iletilmesini analiz eder.

  • Öğrencilerin gergin bir yayda oluşturulan atmanın ilerleme hızının bağlı olduğu değişkenleri açıklaması sağlanır. Atmanın ilerleme hızı ile ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez.
  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlar kullanarak atmaların sabit ve serbest uçtan yansıma durumlarını incelemeleri sağlanır.
  • Bir ortamdan başka bir ortama geçerken yansıyan ve iletilen atmaların özellikleri üzerinde durulur.
  • Öğrencilerin deney ya da simülasyonlarla iki atmanın karşılaşması durumunda meydana gelebilecek olayları gözlemlemesi sağlanır.

Konu: 10.3.3. Su Dalgası

Kazanımlar:

10.3.3.1. Dalgaların ilerleme yönü, dalga tepesi ve dalga çukuru kavramlarını açıklar.

  • Kavramlar doğrusal ve dairesel su dalgaları bağlamında ele alınır.

10.3.3.2. Doğrusal ve dairesel su dalgalarının yansıma hareketlerini analiz eder.

  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlar kullanarak su dalgalarının yansıma hareketlerini çizmeleri sağlanır.
  • Doğrusal su dalgalarının doğrusal ve parabolik engellerden yansıması dikkate alınır.
  • Dairesel su dalgalarının doğrusal engelden yansıması dikkate alınır, parabolik engelden yansımasında ise sadece merkezden gönderilen dalgalar dikkate alınır.

10.3.3.3. Ortam derinliği ile su dalgalarının yayılma hızını ilişkilendirir.

  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlarla ortam derinliğinin dalganın hızına etkisini incelemeleri ve dalga boyundaki değişimi gözlemlemeleri sağlanır.
  • Ortam değiştiren su dalgalarının dalga boyu ve hız değişimi ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.
  • Stroboskop kullanılarak su dalgalarının hızıyla ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

10.3.3.4. Doğrusal su dalgalarının kırılma hareketini analiz eder.

  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlar kullanarak su dalgalarının kırılma hareketlerini çizmeleri sağlanır.
  • Dairesel su dalgalarının kırılması konusuna ve matematiksel hesaplamalara girilmez.

Konu: 10.3.4. Ses Dalgası

Kazanımlar:

10.3.4.1. Ses dalgaları ile ilgili temel kavramları örneklerle açıklar.

  • Yükseklik, şiddet, tını, rezonans ve yankı kavramları ile sınırlı kalınır.
  • Vızıltı ve uğultu kavramlarına değinilir.
  • Ses kirliliği ve gürültü kavramlarına değinilir.
  • Farabi’nin ses dalgaları ile ilgili çalışmalarına değinilir.

10.3.4.2. Ses dalgalarının tıp, denizcilik, sanat ve coğrafya alanlarında kullanımına örnekler verir.

Konu: 10.3.5. Deprem Dalgası

Kazanımlar:

10.3.5.1. Deprem dalgasını tanımlar.

  • Depremin büyüklüğü ve şiddeti ile ilgili bilgi verilir.
  • Depremlerde dalga çeşitlerine girilmez.

10.3.5.2. Deprem kaynaklı can ve mal kayıplarını önlemeye yönelik çözüm önerileri geliştirir.


Ünite: 10.4. Optik

Kavramlar:

  • aydınlanma şiddeti
  • ışık şiddeti
  • ışık akısı
  • gölge
  • yarı gölge
  • yansıma
  • kırılma
  • kırıcılık indisi
  • Snell Yasası
  • tam yansıma
  • sınır açısı
  • görünür uzaklık

Konu: 10.4.1. Aydınlanma

Kazanımlar:

10.4.1.1. Işığın davranış modellerini açıklar.

  • Modeller açıklanırken ayrıntılara girilmez.

10.4.1.2. Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma şiddeti kavramları arasında ilişki kurar.

  • Deney yaparak veya simülasyonlarla aydınlanma şiddeti, ışık şiddeti, ışık akısı arasında ilişki kurulur.
  • Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma şiddeti kavramları ile ilgili hesaplamalar yapılır.

Konu: 10.4.2. Gölge

Kazanımlar:

10.4.2.1. Saydam, yarı saydam ve saydam olmayan maddelerin ışık geçirme özelliklerini açıklar.

  • Öğrencilerin gölge ve yarı gölge alanlarını çizmeleri ve açıklamaları sağlanır.
  • Gölge ve yarı gölge ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

Konu: 10.4.3. Yansıma

Kazanımlar:

10.4.3.1. Işığın yansımasını, su dalgalarında yansıma olayıyla ilişkilendirir.

  • Yansıma kanunları üzerinde durulur.
  • Işığın düzgün ve dağınık yansımasının çizilerek gösterilmesi sağlanır.
  • Görme olayında yansımanın rolü vurgulanır.

Konu: 10.4.4. Düzlem Ayna

Kazanımlar:

10.4.4.1. Düzlem aynada görüntü oluşumunu açıklar.

  • Düzlem aynada görüntü özellikleri yapılan çizimler üzerinden açıklanır.
  • Kesişen ayna, aynanın döndürülmesi, hareketli ayna ve hareketli cisim ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.
  • Öğrencilerin deney yaparak veya simülasyonlar kullanarak görüş alanına etki eden değişkenlerle ilgili çıkarım yapmaları sağlanır. Matematiksel hesaplamalar yapılır.

Konu: 10.4.5. Küresel Aynalar

Kazanımlar:

10.4.5.1. Küresel aynalarda odak noktası, merkez, tepe noktası ve asal eksen kavramlarını açıklar .

  • Küresel aynalarda özel ışınların yansımasının çizilmesi sağlanır.

10.4.5.2. Küresel aynalarda görüntü oluşumunu ve özelliklerini açıklar.

  • Deney veya simülasyonlarla görüntü oluşumunun ve oluşan görüntü özelliklerinin yorumlanması sağlanır.
  • Öğrencilerin günlük hayatta karşılaştıkları küresel ayna gibi davranan cisimlere örnekler vermeleri sağlanır.
  • Öğrencilerin küresel aynalarla ile ilgili matematiksel hesaplamalar yapmaları sağlanır.

Konu: 10.4.6. Kırılma

Kazanımlar:

10.4.6.1. Işığın kırılmasını, su dalgalarında kırılma olayı ile ilişkilendirir.

  • Deney veya simülasyonlar kullanılarak ortam değiştiren ışığın ilerleme doğrultusundan sapma miktarının bağlı olduğu değişkenleri belirlemeleri sağlanır. Snell Yasası’nın matematiksel modeli verilir. Matematiksel hesaplamalar yapılması sağlanır.
  • Kırılma indisinin, ışığın ortamdaki ortalama hızı ve boşluktaki hızı ile ilişkili bir bağıl değişken olduğu vurgulanır.

10.4.6.2. Işığın tam yansıma olayını ve sınır açısını analiz eder.

  • Öğrencilerin deney veya simülasyonlarla oluşturulan tam yansıma olayını ve sınır açısını yorumlamaları sağlanır.
  • Tam yansımanın gerçekleştiği fiber optik teknolojisi, serap olayı, havuz ışıklandırması örneklerine yer verilir.
  • Tam yansıma ve sınır açısı ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

10.4.6.3. Farklı ortamda bulunan bir cismin görünür uzaklığını etkileyen sebepleri açıklar.

  • Öğrencilerin deney yaparak ışığın izlediği yolu çizmeleri ve günlük hayatta gözlemlenen olaylarla ilişki kurmaları sağlanır.
  • Görünür uzaklıkla ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

Konu: 10.4.7. Mercekler

Kazanımlar:

10.4.7.1. Merceklerin özelliklerini ve mercek çeşitlerini açıklar.

  • Cam şişelerin ve cam kırıklarının mercek gibi davranarak orman yangınlarına sebep olduğu açıklanır. Çevre temizliği ve doğal hayatı korumanın önemi vurgulanır.

10.4.7.2. Merceklerin oluşturduğu görüntünün özelliklerini açıklar.

  • Merceklerdeki özel ışınlar verilerek görüntü çizimlerinin yaptırılması sağlanır.
  • Deney veya simülasyonlar yardımıyla merceklerin oluşturduğu görüntü özelliklerinin incelenmesi sağlanır.
  • Öğrencilerin merceklerin nerelerde ve ne tür amaçlar için kullanıldığına örnekler vermeleri sağlanır.
  • Mercekler ile ilgili hesaplamalar yapılması sağlanır.

Konu: 10.4.8. Prizmalar

Kazanımlar:

10.4.8.1. Işık prizmalarının özelliklerini açıklar.

  • Öğrencilerin deney veya simülasyonlar yardımıyla prizmalarda tek renkli ışığın izlediği yolu çizmeleri sağlanır.
  • Öğrencilerin deney veya simülasyonlarla beyaz ışığın prizmada renklerine ayrılması olayını gözlemlemeleri sağlanır.
  • Işık prizmalarının kullanım alanlarına örnekler verilir.

Konu: 10.4.9. Renk

Kazanımlar:

10.4.9.1. Cisimlerin renkli görülmesinin sebeplerini açıklar.

  • Öğrencilerin ışık ve boya renkleri arasındaki farkları karşılaştırmaları sağlanır.
  • Işık ve boya renklerini ana, ara ve tamamlayıcı olarak sınıflandırmaları sağlanır. Işıkta ana renklerin boyada ara renk, ışıkta ara renklerin boyada ana renk olduğu vurgulanır.
  • Işık renklerinden saf sarı ile karışım sarı arasındaki fark vurgulanır.
  • Öğrencilerin beyaz ışığın ve farklı renklerdeki ışığın filtreden geçişine ve soğurulmasına ilişkin örnekler vermeleri sağlanır.

Konu: 10.4.10. Gözde Görüntü Oluşumu

Kazanımlar:

10.4.10.1. Gözde görüntü oluşumu olayını optik yasalarını kullanarak açıklar.

  • Öğrencilerin miyop, hipermetrop ve presbitlik göz kusurlarının nedenlerini ve bu kusurların giderilmesinde ne tür merceğin kullanımının uygun olacağını sebepleriyle tartışmaları sağlanır.
  • İbn-i Heysem’in optik sistemler üzerine yaptığı çalışmalara yer verilir.
  • Görme engelli bireylerin günlük hayatta karşılaştıkları zorluklara değinilir.
  • Bilinçsiz gözlük ve lens kullanımının göz sağlığına etkileri üzerinde durulur.

10.4.10.2. Net görüş elde etmeye yönelik bir optik sistem tasarımı yapar.

  • Öğrencilerin teleskop, periskop, mikroskop, dürbün gibi optik sistemleri ve teknolojileri incelemeleri sağlanır.
  • Öğrencilerin yaptıkları tasarımları tanıtmaları sağlanır.

10. Sınıf Fen Lisesi Fizik Öğretim Programının Analizi

Ünitelere göre Konu ve Kazanım Sayıları

ÜniteKonu SayısıKazanım Sayısı
Elektrik ve Manyetizma49
Basınç ve Kaldırma Kuvveti24
Dalgalar512
Optik1016
Toplam2141

En sık kullanılan terimler

10. Sınıf Fen Lisesi Fizik dersi öğretim programı kelime bulutu
10. Sınıf Fen Lisesi Fizik Dersi öğretim programının kelime bulutu: Kelime ne kadar büyük yazılmışsa öğretim programında o kadar sık geçmiş demektir.

10. Sınıf Fen Lisesi Fizik dersi öğretim programı kelime bulutunda enerji, kuvvet, kavram, simülasyon, deney ve ilişki kelimeleri öne çıkıyor. Açıklar ve hesaplamalar yapar da en sık kullanılan kazanım fiilleri.

10. Sınıf Fizik MEB ve EBA Kazanım Kavrama Testleri

İlgili öğretim programları:

Kaynak:

MEB websitesindeki programın orjinal hali (pdf biçiminde)

Yorum yapın