12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayınlanan ve 2017 – 2018 eğitim – öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacak olan 12. sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi Öğretim Programı (müfredatı) ünite, konu ve kazanım açıklamaları.

Ünite: 12.1. Genden Proteine

Konu: 12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: DNA ligaz, DNA polimeraz, gen, helikaz, kromozom, nükleik asit, nükleotit, Okazaki parçaları, primer, replikasyon,

Kazanımlar:

12.1.1.1. Nükleik asitlerin keşif sürecini özetler.

12.1.1.2. Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar.

12.1.1.3. Hücredeki genetik materyalin organizasyonunda parça bütün ilişkisi kurar.

  • Nükleotitten DNA ve kromozoma genetik materyal organizasyonunu modellemesi sağlanır.
  • Gen ve DNA ilişkisi üzerinde durulur.

12.1.1.4. DNA’nın kendini eşlemesini açıklar.

  • Helikaz, DNA polimeraz ve DNA ligaz dışındaki enzimler verilmez.
  • DNA replikasyonu ile Aziz Sancar’ın çalışmaları ilişkilendirilir. Aziz Sancar’ın hayat hikâyesinden alıntılara yer verilerek vatanseverliği vurgulanır.

Konu: 12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: antibiyotik, antikodon, biyoetik, biyogüvenlik, biyoteknoloji, DNA parmak izi, gen terapisi, genetik şifre, genetik danışmanlık, genetik mühendisliği, insülin, klonlama, kod, kodon, kök hücre, model organizma, RNA polimeraz, transkripsiyon, translasyon, yapay doku/organ

Kazanımlar:

12.1.2.1. Protein sentezinin mekanizmasını açıklar.

  • Genetik şifre ve protein sentezi arasındaki ilişki üzerinde durulur.
  • Protein sentezine ilişkin görsel materyallerden (resim, video, animasyon vb.) yararlanılır.

12.1.2.2. Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji kavramlarını açıklar.

  • Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji arasındaki farkların tartışılması sağlanır.

12.1.2.3. Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarını açıklar.

  • Gen teknolojileri, DNA parmak izi analizi, kök hücre teknolojilerinin ve bunların kullanım alanlarının araştırılması ve sonuçlarının paylaşılması sağlanır.
  • Jel elektroforez tekniği incelenir ve farklı boyutlarda DNA parçalarının jel elektroforezde ayrılması görsel materyaller kullanılarak açıklanır.
  • Polimeraz zincir reaksiyonu kullanılarak genlerin çoğaltılması incelenir.
  • Rekombinant DNA teknikleri kullanılarak bir genin, bir plazmite klonlanması araştırılır.
  • Model organizmaların özellikleri tartışılır.
  • Model organizmaların genetik ve biyoteknolojik araştırmalarda kullanılmasına örnekler verilir.

12.1.2.4. Sentetik biyoloji uygulamalarına örnekler verir.

12.1.2.5. Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarının insan hayatına etkisini değerlendirir.

  • Aşı, antibiyotik, insülin, interferon üretimi, kanser tedavisi ve gen terapisi uygulamaları üzerinde durulur.
  • Klonlama çalışmalarının ve organizmaların genetiğinin değiştirilmesinin olası sonuçları üzerinde durulur. Ian Wilmut’un klonlama ile ilgili çalışmasına değinilir.
  • Biyogüvenlik ve biyoetik konularının tartışılması sağlanır.
  • Biyolojik silahların üretimi, kişisel DNA bilgisinin korunması, kök hücre tedavisi gibi biyoteknolojik gelişmelerin etik ve güvenlik boyutları incelenir.
  • Atık durumdaki biyolojik materyallerden biyoürün (kitosan, selüloz, biyoplastik vb.) elde edilmesi ile ilgili uygulamalar yapılması sağlanır.

Ünite: 12.2. Canlılarda Enerji Dönüşümleri

Konu: 12.2.1. Canlılık ve Enerji

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: ATP, enerji, enerji dönüşümü, fosforilasyon

Kazanımlar:

12.2.1.1. Canlılığın devamı için enerjinin gerekliliğini açıklar.

  • ATP molekülünün yapısı açıklanır.
  • Fosforilasyonda kullanılan enerji kaynakları üzerinde durulur.

Konu: 12.2.2. Fotosentez

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: fotosentez, ışık, klorofil, kloroplast

Kazanımlar:

12.2.2.1. Fotosentezin canlılar açısından önemini sorgular.

12.2.2.2. Fotosentez sürecini şema üzerinde açıklar.

  • Klorofil a ve klorofil b’nin yapısı verilmez.
  • Suyun fotolize uğradığı belirtilir.
  • Işığa bağımlı ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar ürün açısından karşılaştırılır. Reaksiyonların basamaklarına girilmez ve matematiksel hesaplamalara yer verilmez.
  • CAM ve C4 bitkileri verilmez.
  • Fotosentez süreci görsel materyaller (resim, video, animasyon vb.) kullanılarak sunulur.

12.2.2.3. Fotosentez hızını etkileyen faktörleri değerlendirir.

  • Fotosentez hızını etkileyen faktörlerden ışık şiddeti, ışığın dalga boyu, sıcaklık ve klorofil miktarı üzerinde durulur.
  • Tarımsal ürün miktarını artırmada yapay ışıklandırma uygulamalarının araştırılması ve paylaşılması sağlanır.

12.2.2.4. Fotosentez hızını etkileyen faktörlerle ilgili deney tasarlar.

  • Deney sonuçlarının tablo ya da grafiklerle gösterilmesi sağlanır.

Konu: 12.2.3. Solunum

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: alkolik fermantasyon, glikoliz, laktik asit fermantasyonu, mitokondri, oksijenli solunum, solunum

Kazanımlar:

12.2.3.1. Hücresel solunumun canlılar için önemini açıklar.

12.2.3.2. Hücresel solunumun glikoliz evresini açıklar.

  • Tüm canlılarda glikozun çeşitli tepkimeler zinciri ile pirüvik asite parçalandığı vurgulanır. Pirüvik asite kadar olan ara basamaklara ve ara ürünlere değinilmez.
  • Tepkimelerdeki ATP tüketim ve üretimi üzerinde durulur.

12.2.3.3. Fermantasyonu günlük hayattan örnekler ile açıklar.

  • Etil alkol ve laktik asit fermantasyonunda sadece son ürünler belirtilir.
  • Laktik asit fermantasyonu ile insanlarda görülen kas yorgunluğu ilişkilendirilir.
  • Hamur, yoğurt, sirke ve boza yapımı ile ilgili deneyler yapılması sağlanır.

12.2.3.4. Oksijenli solunum sürecini şema üzerinde açıklar.

  • Krebs döngüsünde açığa çıkan moleküller belirtilir. Krebs döngüsünün basamaklarına girilmez. ETS’de ATP üretildiği belirtilir ancak ETS elemanları verilmez.
  • Oksijenli solunumda fermantasyona göre enerji verimliliğinin daha fazla olmasının nedenleri üzerinde durulur.
  • Solunumla ilgili matematiksel işlemlere girilmez.
  • Oksijenli solunum süreci görsel materyaller (resim, video, animasyon vb.) kullanılarak sunulur.

12.2.3.5. Oksijenli solunumda reaksiyona girenler ve reaksiyon sonunda açığa çıkan son ürünlere ilişkin deney tasarlar.

12.2.3.6. Fotosentez ve solunum ilişkisi ile ilgili çıkarımlarda bulunur.

  • Fotosentez ve solunumun doğadaki madde ve enerji dengesinin sağlanmasındaki önemi vurgulanır.
  • Fotosentez ve solunum olaylarının bir arada gözlemlenebileceği deney tasarlanması sağlanır.

Ünite: 12.3. Bitki Biyolojisi

Konu: 12.3.1. Bitkilerin Yapısı

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: fotoperiyodizm, nasti, oksin, tropizma, uç meristem, yanal meristem, yaş halkaları

Kazanımlar:

12.3.1.1. Çiçekli bir bitkinin temel kısımlarının yapı ve görevlerini açıklar.

  • Kök, gövde, yaprak kesitlerinde başlıca dokuların incelenmesi sağlanır ve bunların görevleri açıklanır.
  • Uç ve yanal meristemlerin büyümedeki rolü vurgulanarak yaş halkaları ile bağlantı kurulur.
  • Prokambiyum, protoderm ve temel meristem konularına girilmez.
  • Kök, gövde ve yapraklarından yararlanılan bitkilere günlük hayattan örnekler verilir.
  • Bitki çeşitleriyle ilgili kendi çektikleri fotoğrafları eğitsel sosyal bir ağ üzerinden paylaşmaları sağlanır.

12.3.1.2. Bitki gelişiminde hormonların etkisini örneklerle açıklar.

12.3.1.3. Bitki hareketlerini gözlemleyebileceği deney tasarlar.

  • Nasti ve tropizma hareketlerini gözlemleyerek bu hareketlere ilişkin gözlemlerini paylaşmaları sağlanır.
  • Oksin hormonunun tropizmadaki etkisi vurgulanır.

Konu: 12.3.2. Bitkilerde Madde Taşınması

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: adhezyon, basınç akış teorisi, floem, gutasyon, gübre, kohezyon gerilim teorisi, kök basıncı, ksilem, mikoriza, minimum kuralı, nodül, stoma, terleme

Kazanımlar:

12.3.2.1. Köklerde su ve mineral emilimini açıklar.

  • Su ve minerallerin bitkiler için önemi vurgulanır.
  • Minerallerin topraktan alınması, nodül ve mikoriza oluşumu üzerinde durulur.
  • İyonların emilim mekanizmasına girilmez.
  • Bitkilerin büyüme ve gelişmesinde gerekli olan minerallerin isimleri verilir. Ayrı ayrı görevlerine girilmez.
  • Bitki yetiştiriciliğinde topraksız kültür ortamı (hidroponik ortam) uygulamaları örneklendirilir.

12.3.2.2. Bitkilerde su ve mineral taşınma mekanizmasını açıklar.

  • Suyun taşınmasında kohezyon gerilim teorisi, kök basıncı, adhezyon ve gutasyon olayları açıklanır.
  • Suyun taşınmasında stomaların rolüne değinilir.

12.3.2.3. Bitkilerde fotosentez ürünlerinin taşınma mekanizmasını açıklar.

12.3.2.4. Bitkilerde su ve madde taşınması ile ilgili deney tasarlar.

12.3.2.5. Bitkilerin günlük hayatımızdaki yerini değerlendirir.

  • Bitkilerin günlük hayatımızdaki yeri ve önemi irdelenir.
  • “Hormonlu meyve” kavramının tartışılması sağlanır.

Konu: 12.3.3. Bitkilerde Eşeyli Üreme

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: çiçek, çimlenme, dormansi, döllenme, meyve, tohum, tozlaşma, üreme hücreleri

Kazanımlar:

12.3.3.1. Çiçeğin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklar.

12.3.3.2. Çiçekli bitkilerde döllenmeyi, tohum ve meyvenin oluşumunu açıklar.

  • Bitkilerde eşeyli üreme kapalı tohumlu bir bitki örneği ile görsel üzerinden işlenir.
  • Bitkilerin üreme ve yayılmasında tohum ve meyvenin rolü örneklerle ele alınır.

12.3.3.3. Tohum çimlenmesini gözlemleyebileceği deney tasarlar.

  • Çimlenmeye etki eden faktörlerin tespit edilmesi sağlanır.

12.3.3.4. Dormansi ve çimlenme arasında ilişki kurar.


Ünite: 12.4. Canlılar ve Çevre

Konu: 12.4.1. Canlılar ve Çevre

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: adaptasyon, doğal seçilim, mutasyon, varyasyon, yapay seçilim

Kazanımlar:

12.4.1.1. Çevre şartlarının genetik değişimlerin sürekliliğine olan etkisini açıklar.

  • Varyasyon, adaptasyon, mutasyon, doğal ve yapay seçilim kavramları üzerinde durulur.
  • Bakterilerin antibiyotiklere karşı direnç geliştirmesinin nedenleri vurgulanır.
  • Herbisit ve pestisitlerin zaman içerisinde etkilerini kaybetmelerinin nedenleri üzerinde durulur.

12.4.1.2. Tarım ve hayvancılıkta yapay seçilim uygulamalarına örnekler verir.


12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Öğretim Programının Analizi

Ünitelere göre Konu ve Kazanım Sayıları

ÜniteKonu SayısıKazanım Sayısı
Genden Proteine29
Canlılarda Enerji Dönüşümleri311
Bitki Biyolojisi312
Canlılar ve Çevre12
Toplam934

En sık kullanılan terimler

12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutu
12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi öğretim programının kelime bulutu: Kelime ne kadar büyük yazılmışsa öğretim programında o kadar sık geçmiş demektir.

12. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutu canlı, sistem, örnek, ilişki, biyoloji, bitki, üreme ve genetik kelimelerinin öne çıktığını gösteriyor. Açıklar ve sınıflandırır en sık kullanılan kazanım fiilleri olmuş.

12. Sınıf Biyoloji MEB ve EBA Kazanım Kavrama Testleri

İlgili öğretim programları:

Kaynak:

MEB websitesindeki programın orjinal hali (pdf biçiminde)

Yorum yapın