5. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

5. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından açıklanan 2017 – 2018 eğitim – öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacak olan 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi öğretim programı.

Ünite: 5.1. Güneş, Dünya ve Ay

Öğrenme alanı: Dünya ve Evren

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; Güneş ve Ay’ın temel özelliklerini, şekillerini, boyutlarını ve yapılarını tanıyıp kavramaları; Güneş’in dönme hareketini kavramaları; Ay’ın dönme ve dolanma hareketlerini kavramaları; Dünya ve Ay arasında hareket ilişkisine bağlı olarak Ay’ın evrelerinin meydana geldiğini açıklamaları; Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini kavramları; Dünya’da görülen yıkıcı doğa olayları hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları hedeflenmektedir.

Konu: 5.1.1. Güneş’in Yapısı ve Özellikleri

Açıklamalar: Güneş’in yapısı ve dönme hareketi

Kazanımlar:

5.1.1.1. Güneş’in özelliklerini açıklar.

  • Güneş’in geometrik şekline değinilir.
  • Güneş’in de Dünya gibi katmanlardan oluştuğuna değinilir ancak katmanların yapısından bahsedilmez.
  • Güneş’in dönme hareketi yaptığı belirtilir.

5.1.1.2. Güneş’in büyüklüğünü Dünya’nın büyüklüğüyle karşılaştıracak şekilde model hazırlar.

Konu: 5.1.2. Ay’ın Yapısı ve Özellikleri

Açıklamalar: Ay’ın yapısı

Kazanımlar:

5.1.2.1. Ay’ın özelliklerini açıklar.

  • Ay’ın büyüklüğü belirtilir.
  • Ay’ın geometrik şekline değinilir.
  • Ay’ın yüzey yapısı hakkında bilgi verilir.
  • Ay’ın atmosferinden bahsedilir.

5.1.2.2. Ay’da canlıların yaşayabileceğine yönelik ürettiği fikirleri tartışır.

Konu: 5.1.3. Ay’ın Hareketleri ve Evreleri

Açıklamalar: Dönme hareketleri ve sonuçları, dolanma hareketleri ve sonuçları, Ay’ın evreleri

Kazanımlar:

5.1.3.1. Ay’ın dönme ve dolanma hareketlerini açıklar.

  • Ay’ın dönme hareketi yaptığı belirtilir.
  • Ay’ın dolanma hareketi yaptığı belirtilir.
  • Zaman dilimi olarak ay kavramına değinilir.

5.1.3.2. Ay’ın evreleri ile Ay’ın Dünya etrafındaki dolanma hareketi arasındaki ilişkiyi açıklar.

  • Ay’ın ana ve ara evreleri arasındaki farkı / farkları belirtilir.
  • Evrelerin oluş sırasına bağlı olarak isimleri belirtilir.
  • Ay’ın iki ana evresi arasında geçen sürenin bir hafta olduğu belirtilir.

Konu: 5.1.4. Güneş, Dünya ve Ay

Açıklamalar: Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketleri

Kazanımlar:

5.1.4.1. Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini temsil eden bir model hazırlar.

  • Ay’ın Dünya etrafında dolanma yönü belirtilir.
  • Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma yönü belirtilir.
  • Dünya’dan bakıldığında Ay’ın hep aynı yüzünün görüldüğü belirtilir.

Konu: 5.1.5. Yıkıcı Doğa Olayları

Açıklamalar: Yıkıcı doğa olayları ve korunma yolları

Kazanımlar:

5.1.5.1. Doğal süreçlerin neden olduğu yıkıcı doğa olaylarını açıklar.

  • Depremler, volkanik patlamalar, seller, heyelanlar, kasırgalara ayrıntıya girilmeden değinilir.

5.1.5.2. Yıkıcı doğa olaylarından korunma yollarını ifade eder.


Ünite: 5.2. Canlılar Dünyası

Öğrenme alanı: Canlılar ve Yaşam

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; canlıları, benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırması, mikroskobu, mikroskobik canlıları, mantarları, bitkileri, hayvanları tanımasına yönelik bilgi ve beceriler kazanması amaçlanmaktadır.

Konu: 5.2.1. Canlıları Tanıyalım

Açıklamalar: Canlıların benzerlik ve farklılıkları, mikroskobik canlılar, mantarlar, bitkiler, hayvanlar, mikroskop,

Kazanımlar:

5.2.1.1. Mikroskop yardımı ile mikroskobik canlıların varlığını gözlemler.

  • Mikroskobun parçalarına değinilmez.
  • Mikroskobik canlıları gözlemlerken güvenlik ve hijyenle ilgili gerekli tedbirler alınır.

5.2.1.2. Canlılara örnekler vererek benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırır.

  • Canlılar; bitkiler, hayvanlar, mantarlar ve mikroskobik canlılar olarak sınıflandırılır.
  • Canlıların sınıflandırılmasında sistematik terimlerin (alem, cins, tür vb.) kullanımından kaçınılır.
  • Mikroskobik canlılar (bakteriler, amip, öglena ve paramesyum) ve şapkalı mantarlara örnekler verilir, ancak yapısal ayrıntısına girilmez.
  • Zehirli mantarların yenilmemesi konusunda uyarı yapılır.

Ünite: 5.3. Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme

Öğrenme alanı: Fiziksel Olaylar

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; doğada var olan çeşitli kuvvetleri tanıyarak kuvvetin büyüklüğünün dinamometre ile nasıl ölçüldüğünü keşfetmeleri; farklı yüzey / ortamlarda sürtünme kuvvetinin harekete olan etkisini gözlemlemeleri ve sürtünme kuvvetinin günlük yaşantımızdaki yeri ve öneminden haberdar olmaları; ayrıca sürtünme kuvvetinin arttırılması ve azaltılmasına yönelik öğrendiği bilgilerden sonra, kendi fikirlerini ileri sürebilme becerileri ortaya koymaları, böylece yaratıcı ve yenilikçi düşünme becerisi kazanmaları amaçlanmaktadır.

Konu: 5.3.1. Kuvvetin Ölçülmesi

Açıklamalar: Kuvvetin büyüklüğünün ölçülmesi, kuvvet birimi

Kazanımlar:

5.3.1.1. Kuvvetin büyüklüğünü dinamometre ile ölçer.

  • Kuvvet birimi olarak Newton (N) kullanılır.

5.3.1.2. Basit araç gereçler kullanarak bir dinamometre modeli tasarlar.

Konu: 5.3.2. Sürtünme Kuvveti

Açıklamalar: Sürtünme kuvvetinin kaygan ve pürüzlü yüzeylerdeki uygulamaları, sürtünme kuvvetinin günlük yaşamdaki uygulamaları

Kazanımlar:

5.3.2.1. Sürtünme kuvvetine günlük yaşamdan örnekler verir.

5.3.2.2. Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlarda harekete etkisini deneyerek keşfeder.

  • Sürtünme kuvvetinin, pürüzlü ve kaygan yüzeylerde harekete etkisi ile ilgili deneyler yapılır.

5.3.2.3. Günlük yaşamda sürtünmeyi artırma veya azaltmaya yönelik yeni fikirler üretir.


Ünite: 5.4. Madde ve Değişim

Öğrenme alanı: Madde ve Doğası

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; maddenin hâl değiştirmesi sürecinde oluşan erime, donma, kaynama, yoğunlaş- ma (yoğuşma), buharlaşma, süblimleşme ve kırağılaşma olaylarını ısı alınıp verilmesi temelinde açıklamaları ve erime, donma ve kaynama noktalarını kullanarak saf maddeleri ayırt etmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca öğrencilerin, ısı ve sıcaklık kavramları arasındaki temel farkları kavrayarak ısınma ve soğuma esnasında maddelerde meydana gelen genleşme ve büzülme olaylarını açıklamaları amaçlanmaktadır.

Konu: 5.4.1. Maddenin Hâl Değişimi

Açıklamalar: Erime, donma, kaynama, yoğunlaşma (yoğuşma), buharlaşma, süblimleşme, kırağılaşma

Kazanımlar:

5.4.1.1. Maddelerin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğine yönelik yaptığı deneylerden elde ettiği verilere dayalı çıkarımlarda bulunur.

  • Sıvıların her sıcaklıkta buharlaştığı fakat belirli sıcaklıkta kaynadığı belirtilerek buharlaşma ve kaynama arasındaki temel fark açıklanır.

Konu: 5.4.2. Maddenin Ayırt Edici Özellikleri

Açıklamalar: Erime ve donma noktası, kaynama noktası

Kazanımlar:

5.4.2.1. Yaptığı deneyler sonucunda saf maddelerin erime, donma, kaynama noktalarını belirler.

  • Erime, donma, kaynama noktalarının ayırt edici özellikler olduğu vurgulanır.

Konu: 5.4.3. Isı ve Sıcaklık

Açıklamalar: Isı, sıcaklık, ısı alışverişi

Kazanımlar:

5.4.3.1. Isı ve sıcaklık arasındaki temel farkları açıklar.

5.4.3.2. Sıcaklığı farklı olan sıvıların karıştırılması sonucu ısı alışverişi olduğuna yönelik deneyler yaparak sonuçlarını yorumlar.

Konu: 5.4.4. Isı Maddeleri Etkiler

Açıklamalar: Genleşme, büzülme

Kazanımlar:

5.4.4.1. Isı etkisiyle maddelerin genleşip büzüleceğine yönelik deneyler yaparak deneylerin sonuçlarını tartışır.

5.4.4.2. Günlük yaşamdan örnekleri genleşme ve büzülme olayları ile ilişkilendirir.


Ünite: 5.5. Işığın Yayılması

Öğrenme alanı: Fiziksel Olaylar

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; ışığın farklı ortamlarda nasıl yayıldığını keşfetmeleri, ışığın doğrusal bir yol ile yayıldığını kavramaları ve bu durumu basit ışın çizimleriyle göstermeleri, ışığın yansıma şekillerini kavramaları, maddeleri ışık geçirgenliğine göre sınıflandırma becerisi göstermeleri, tam gölgenin nasıl oluştuğunu tahmin etmeleri ve cisimlerin tam gölge boylarını etkileyen faktörleri keşfetmeleri amaçlanmaktadır.

Konu: 5.5.1. Işığın Yayılması

Açıklamalar: Işığın yayılması

Kazanımlar:

5.5.1.1. Bir kaynaktan çıkan ışığın her yönde ve doğrusal bir yol izlediğini gözlemleyerek çizimle gösterir.

Konu: 5.5.2. Işığın Yansıması

Açıklamalar: Düzgün yansıma, dağınık yansıma, gelen ışın, yansıyan ışın, yüzey normali

Kazanımlar:

5.5.2.1. Işığın düzgün ve pürüzlü yüzeylerdeki yansımalarını gözlemleyerek çizimle gösterir.

5.5.2.2. Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişkiyi açıklar.

Konu: 5.5.3. Işığın Maddeyle Karşılaşması

Açıklamalar: Saydam maddeler, yarı saydam maddeler, saydam olmayan maddeler

Kazanımlar:

5.5.3.1. Maddeleri, ışığı geçirme durumlarına göre sınıflandırır.

Konu: 5.5.4. Tam Gölge

Açıklamalar: Tam gölge, tam gölgeyi etkileyen değişkenler

Kazanımlar:

5.5.4.1. Tam gölgenin nasıl oluştuğunu gözlemleyerek basit ışın çizimleri ile gösterir.

  • Yarı gölge konusuna girilmez.

5.5.4.2. Tam gölgeyi etkileyen değişkenlerin neler olduğunu deneyerek keşfeder.

  • Tam gölge oluşumunda sadece cismin ve ışık kaynağının konumları ile gölgenin büyüklüğü arasındaki ilişki üzerinde durulur.
  • Gölge oyunlarına değinilir.

Ünite: 5.6. İnsan ve Çevre

Öğrenme alanı: Canlılar ve Yaşam

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; çevre sorunlarının neden ve sonuçlarını sorgulayabilmeleri, biyoçeşitlilik, nesli tükenen ve tükenme tehlikesi olan canlıları ve bu canlı türlerini korumak için yapılması gerekenleri, insan faaliyetleri sonucu oluşan çevre sorunlarına karşı duyarlılık ve bu sorunların çözümüne yönelik bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.

Konu: 5.6.1. Biyoçeşitlilik

Açıklamalar: Biyoçeşitlilik, doğal yaşam, nesli tükenen canlılar

Kazanımlar:

5.6.1.1. Biyoçeşitliliğin doğal yaşam için önemini sorgular.

  • Ülkemizde ve Dünya, da nesli tükenen veya tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan bitki ve hayvanlara örnekler verir.

5.6.1.2. Biyoçeşitliliği tehdit eden faktörleri, araştırma verilerine dayalı olarak tartışır.

Konu: 5.6.2. İnsan ve Çevre İlişkisi

Açıklamalar: Çevre kirliliği, çevreyi koruma ve güzelleştirme, insan-çevre etkileşimi (insanın çevreye etkisi), yerel ve küresel çevre sorunları

Kazanımlar:

5.6.2.1. İnsan ve çevre arasındaki etkileşimin önemini ifade eder.

  • Çevre kirliliğinin insanların sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinilir.

5.6.2.2. Yakın çevresindeki veya ülkemizdeki bir çevre sorununun çözümüne ilişkin öneriler sunar.

5.6.2.3. İnsan faaliyetleri sonucunda gelecekte oluşabilecek çevre sorunlarına yönelik çıkarımda bulunur.

5.6.2.4. İnsan-çevre etkileşiminde yarar ve zarar durumlarını örnekler üzerinde tartışır.


Ünite: 5.7. Elektrik Devre Elemanları

Öğrenme alanı: Fiziksel Olaylar

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; farklı elektrik devrelerindeki pil ve lamba sayısını değiştirerek bu değişimin devre üzerindeki etkilerini keşfetmeleri, devre elemanlarını sembollerle göstererek devre şeması çizmeleri, devre şemalarının ortak bilimsel dil açısından önemini kavramaları, çizdikleri devreleri kurmaları ve çalıştırmaları amaç- lanmaktadır.

Konu: 5.7.1. Devre Elemanlarının Sembollerle Gösterimi ve Devre Şemaları

Açıklamalar: Devre elemanlarının sembolleri, devre şemaları

Kazanımlar:

5.7.1.1. Bir elektrik devresindeki elemanları sembolleriyle gösterir.

  • Devre sembollerinin ortak bilimsel dil açısından önemi belirtilir.

5.7.1.2. Çizdiği elektrik devresinin şemasını kurar.

Konu: 5.7.2. Basit Bir Elektrik Devresinde Lamba Parlaklığını Etkileyen Değişkenler

Açıklamalar: Pil sayısı, lamba sayısı

Kazanımlar:

5.7.2.1. Bir elektrik devresindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğunu tahmin ederek tahminlerini test eder.

  • Bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişken kavram grupları, örneklerle açıklanır.
  • Bağımsız değişken olarak pil sayısı ve ampul sayısı dikkate alınır.
  • Paralel bağlamaya girilmez.

Ünite: 5.8. Uygulamalı Bilim

Öğrenme alanı: Fen ve Mühendislik Uygulamaları

Açıklamalar: Bu ünitede öğrencilerin; daha önceki ünitelerde ele alınan konulara ilişkin problemlerin farkına varmaları, problemleri tanımlamaları, alternatif çözüm yollarını belirlemeleri, bu çözüm yollarını karşılaştırmaları, en uygun olanı belirlemeleri, bir ürün ortaya çıkarmaları ve bu ürünü en etkili şekilde sunmaları beklenmektedir. Ünite sonunda ortaya çıkacak ürünlerin bilim şenliği gibi etkinliklerle sunulması önerilmektedir.

Konu: 5.8.1. Uygulamalı Bilim

Kazanımlar:

5.8.1.1. Günlük hayattan bir problemi tanımlar.

  • Problemin günlük hayatta kullanılan veya karşılaşılan araç, nesne veya sistemleri geliştirmeye yönelik olması istenir.
  • Bu aşamada problemin malzeme, zaman ve maliyet kriterleri kapsamında ele alınması beklenir.
  • Problemlerin, eğitim öğretim yılının başından itibaren ders kapsamında yer alan konularla ilişkili olması beklenir.

5.8.1.2. Problem için muhtemel çözümler üretir ve bunları karşılaştırarak kriterler kapsamında uygun olanı seçer.

5.8.1.3. Ürünü tasarlar ve sunar.

  • Ürün tasarımı ve yapımı okul ortamında yapılır.
  • Öğrencilerden, ürün geliştirme aşamasında deneme yapmaları, bu denemeler sonucunda elde ettikleri nitel ve nicel verileri, gözlemleri kaydetmeleri ve grafik okuma veya oluşturma becerileri ile değerlendirmeleri beklenmektedir.

5. Sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programının Analizi

Ünitelere göre Konu ve Kazanım Sayıları

ÜniteKonu SayısıKazanım Sayısı
Güneş, Dünya ve Ay59
Canlılar Dünyası12
Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme25
Madde ve Değişim46
Işığın Yayılması46
İnsan ve Çevre26
Elektrik Devre Elemanları23
Uygulamalı Bilim13
Toplam2140

En sık kullanılan terimler

5. sınıf fen bilimleri dersi en sık kullanılan kelimeler
5. sınıf fen bilimleri dersinde en sık kullanılan kelimeler. Kelime ne kadar büyükse, o kadar sık kullanılmış.

5. sınıf Fen bilimleri dersinde en sık kullanılan kelimeler hareket, kuvvet, canlı, Güneş, Dünya ve sürtünme terimleri olmuş.

5. Sınıf Fen Bilimleri MEB ve EBA Kazanım Kavrama Testleri

İlgili diğer öğretim programları:

3. sınıf Fen bilimleri öğretim programı
4. sınıf Fen bilimleri öğretim programı
6. sınıf Fen bilimleri öğretim programı
7. sınıf Fen bilimleri öğretim programı
8. sınıf Fen bilimleri öğretim programı

Kaynak:

MEB websitesindeki programın orjinal hali (pdf)

Yorum yapın