9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Ünite, Konu ve Kazanımları 2017

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayınlanan ve 2017 – 2018 eğitim – öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacak olan 9. sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi Öğretim Programı (müfredatı) ünite, konu ve kazanım açıklamaları.

Ünite: 9.1. Yaşam Bilimi Biyoloji

Konu: 9.1.1. Bilimsel Bilginin Doğası ve Biyoloji

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: bilim, bilimsel yöntem, biyoloji, deney, gözlem

Kazanımlar:

9.1.1.1. Bilim ve bilimsel bilginin özelliklerini biyoloji ile ilişkilendirerek açıklar.

  • Bilimsel bilginin kaynak ve dayanakları (akıl, duyu organları, daha önce yapılmış bilimsel çalışmalar) ile bunlar arasındaki ilişkiye değinilir.
  • Bilimsel bilginin gözlem, çıkarım ve deneysel delillere dayalı olduğu vurgulanır ve paradigma kavramına değinilir.
  • Bilimde öznellik ve nesnellik üzerinde durulur.
  • Bilim toplum ilişkisi üzerinde durulur.
  • Bilimsel bilginin değişebilir yapısı ve değişiminde etkili olan nedenler üzerinde durulur.
  • Bilimde kullanılan yöntemlerin çeşitliliği üzerinde durulur.
  • Teori ve kanun örneklerle açıklanır.

9.1.1.2. Biyoloji ile ilgili bir problemin çözümünde bilimsel çalışma basamaklarını uygular.

  • Öğrencilerin günlük hayata ilişkin belirledikleri bir problemin çözümüne yönelik rapor yazmaları sağlanır.

9.1.1.3. Biyolojinin tarihsel gelişim sürecine katkı sağlayan bilim insanlarını tanır.

  • Aristo, İbn-i Heysem, İbn-i Sina, Gregor Mendel, Rosalind Franklin, James Watson, Francis Crick ve Aziz Sancar’ın biyolojiyle ilgili çalışmalarına değinilir.
  • İbn-i Miskeveyh, İbn-i Nefs, Charles Darwin, Alfred Wallace, Louis Pasteur’ün biyolojiyle ilgili çalışmalarının araştırılıp paylaşılması sağlanır.
  • Bilimin gelişmesinde bilim insanlarının ortak kişisel özelliklerinin (merak, sebat, öngörü, etik ilkelere uygun davranma, hayal gücü, açık fikirlilik) önemi bu kişilerin hayat hikâyelerinden anekdotlara yer verilerek vurgulanır.

9.1.1.4. Biyolojinin günlük hayatta karşılaşılan sorunların çözümüne sağladığı katkılara dair çıkarımlarda bulunur.

  • Gıda sıkıntısı, küresel iklim değişikliği, sağlık sorunları, biyolojik çeşitlilikteki azalmanın sosyobilimsel açıdan tartışılması sağlanır.

9.1.1.5. Biyolojinin uygulama araçlarını tanır.

  • Laboratuvar çalışmalarında kullanılan temel araç gereçleri kullanarak örnek bir çalışma yapması sağlanır.
  • Laboratuvarda deney yaparken iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymanın gerekliliği vurgulanır.

9.1.1.6. Biyolojiyi diğer disiplinlerle ilişkilendirir.

  • Biyolojinin disiplinler arası çalışmalara olan gereksiniminin tartışılması sağlanır.
  • Biyolojinin disiplinler arası ilişkileri biyoinformatik, biyoteknoloji, biyofizik, biyokimya, biyoistatistik, biyomedikal, biyomekanik ve biyoekonomi gibi alanlardaki örnekler üzerinden açıklanır.
  • Biyolojinin stratejik konulardaki (savunma sanayii, uzay, gıda, ilaç, tarım, enerji, ekonomi vb.) etki ve öneminin örnekler üzerinden tartışılması sağlanır.

Konu: 9.1.2. Canlıların Ortak Özellikleri

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: anabolizma, beslenme, boşaltım, büyüme, canlılık, gelişme, hareket, homeostazi, hücre, katabolizma, metabolizma, organizasyon, solunum, uyarılara tepki, uyum, üreme

Kazanımlar:

9.1.2.1. Canlıların ortak özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

  • Öğrencilerin çevrelerindeki canlıları gözlemleyerek bu canlıların ortak özelliklerini gösteren tablo oluşturmaları sağlanır.
  • Canlıların hücresel yapı, beslenme, solunum, boşaltım, hareket, uyarılara tepki, metabolizma, homeostazi, uyum, organizasyon, üreme, büyüme ve gelişme özellikleri üzerinde durulur.

Konu: 9.1.3. Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: asit, ATP, baz, DNA, enzim, hormon, inorganik, karbonhidrat, mineral, organik, protein, RNA, su, tuz, vitamin, yağ

Kazanımlar:

9.1.3.1. Canlıların yapısını oluşturan organik ve inorganik bileşikleri açıklar.

  • Su, mineraller, asitler, bazlar ve tuzların canlılar için önemi belirtilir.
  • Kalsiyum, potasyum, demir, iyot, flor, magnezyum, sodyum, fosfor, klor, kükürt, çinko minerallerinin canlılar için önemi vurgulanır.
  • Karbonhidratların, yağların, proteinlerin, nükleik asitlerin, enzimlerin yapısı, görevi ve canlılar için önemi üzerinde durulur. Kimyasal formüllerine girilmez.
  • DNA’nın tüm canlı türlerinde bulunduğu ve aynı nükleotitleri içerdiği vurgulanır.
  • ATP’nin ve hormonların kimyasal formüllerine yer verilmeden canlılar için önemi sorgulanır.
  • Vitaminlerin genel özellikleri verilir. A, D, E, K, B ve C vitaminlerinin görevleri ve canlılar için önemi üzerinde durulur. B grubu vitaminlerinin çeşitlerine girilmez.
  • Öğrencilerin besinlerdeki karbonhidrat, yağ ve proteinin varlığını tespit edebilecekleri deneyler yapmaları sağlanır. g. Karbonhidrat, yağ ve proteinlerin işlevleri ve enerji verimlilikleri karşılaştırılır. h. Enzim aktivitesine etki eden faktörlerle ilgili deneyler yapılması sağlanır.

9.1.3.2. Yağ, karbonhidrat, protein, vitamin ve minerallerin sağlıklı beslenme ile ilişkisini kurar.

  • İnsülin direnci, diyabet ve obeziteye sağlıklı beslenme bağlamında değinilir.
  • Öğrencilerin kendi yaş grubu için bir haftalık sağlıklı beslenme programı hazırlamaları sağlanır.

Ünite: 9.2. Hücre

Konu: 9.2.1. Hücre

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: aktif taşıma, difüzyon, ekzositoz, endositoz, organel, osmoz, ökaryot, pasif taşıma, prokaryot

Kazanımlar:

9.2.1.1. Hücre teorisine ilişkin çalışmaları açıklar.

  • Robert Hooke ve Antonie van Leeuwenhoek’un mikroskop ve hücre ile ilgili yaptığı çalışmaların açıklanması sağlanır.
  • Matthias Schleiden, Theodor Schwann ve Rudolf Virchow’un hücre teorisine yaptıkları katkılar vurgulanır.
  • Mikroskop çeşitleri ve ileri görüntüleme teknolojilerinin kullanılmasının hücre teorisine katkıları araştırılır.

9.2.1.2. Hücre modeli üzerinde hücresel yapıları ve görevlerini açıklar.

  • Örnekler üzerinden prokaryot hücrelerin kısımları gösterilir.
  • Ökaryot hücrelerin yapısı ve bu yapıyı oluşturan kısımlar gösterilir.
  • Organellerin hücrede aldıkları görevler bakımından incelenmesi sağlanır.
  • Bitkisel ve hayvansal hücrelerin mikroskopta incelenmesi sağlanır.
  • Hücre içi iş birliği ve organizasyona dikkat çekilerek herhangi bir organelde oluşan problemin hücreye olası etkilerinin tartışılması sağlanır.

9.2.1.3. Hücre zarından madde geçişini deneylerle açıklar.

9.2.1.4. Farklı hücre örneklerini karşılaştırır.

  • Farklı hücre örneklerinin karşılaştırılmasında mikroskop/görsellerden yararlanılır.

9.2.1.5. Hücre çalışmalarının insan yaşamı için önemini açıklar.

  • Hücresel yapılardaki bozuklukların farklı hastalıklara neden olabileceği örnekler (Tay- Sachs, kistik fibroz vb.) üzerinden açıklanır.
  • Mitokondri ile ilgili hastalıklar araştırılır.
  • Kök hücrenin tanımı yapılar, güncel tedavi yöntemleri ile ilişkisi kurulur.
  • Hücre kültürü açıklanarak hücre kültürünün tıp ve ilaç sanayisindeki uygulama alanları araştırılır.

Ünite: 9.3. Canlılar Dünyası

Konu: 9.3.1. Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: ikili adlandırma, sınıflandırma, tür

Kazanımlar:

9.3.1.1. Canlıların çeşitliliğinin anlaşılmasında sınıflandırmanın önemini açıklar.

  • Canlıların sınıflandırılmasında bilim insanlarının kullandığı farklı ölçüt ve yaklaşımlar tartışılır.
  • Canlı çeşitliliğindeki değişimler nesli tükenmiş canlılar örneği üzerinden tartışılır.

9.3.1.2. Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan kategorileri ve bu kategoriler arasındaki hiyerarşiyi örneklerle açıklar.

  • Canlıların sınıflandırılmasında sadece tür, cins, aile, takım, sınıf, şube ve âlem kategorilerinin genel özelliklerine değinilir.
  • Carolus Linnaeus’un sınıflandırmayla ilgili çalışmalarına değinilir.
  • Hiyerarşik kategoriler dikkate alınarak çevreden seçilecek canlı türleriyle ilgili ikili adlandırma örnekleri verilir.
  • Öğrencilerin canlılar dünyası ile ilgili çektiği/edindiği fotoğraflarlardan video vb. oluşturması sağlanır.

Konu: 9.3.2. Canlı Âlemleri ve Özellikleri

Açıklamalar: Kavramlar ve Terimler: arkeler, bakteriler, bitkiler, hayvanlar, mantarlar, protistler, virüsler

Kazanımlar:

9.3.2.1. Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan âlemleri ve bu âlemlerin genel özelliklerini açıklar.

  • Bakteriler, arkeler, protistler, bitkiler ve mantarlar âlemlerinin genel özellikleri açıklanarak örnekler verilir. Bu âlemlerin sınıflandırmasına girilmez.
  • Omurgasız hayvanlar; süngerler, sölenterler, solucanlar, yumuşakçalar, eklem bacaklılar, derisi dikenliler olarak gruplandırılır. Bu grupların yapı ve sistematiğine girilmeden sadece örnekleri verilir.
  • Omurgalı hayvanlar; balıklar, iki yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olarak gruplandırılır. Bu grupların yapı ve sistematiğine girilmeden sadece örnekleri verilir.
  • Bitki örneklerinin toplanması ve bunlarla koleksiyon oluşturulması sağlanır.

9.3.2.2. Canlıların biyolojik süreçlere, ekonomiye ve teknolojiye katkılarını örneklerle açıklar.

  • Canlıların biyolojik süreçlere, ekonomiye ve teknolojiye katkıları canlı âlemlerinden örnekler verilerek işlenir.
  • Canlılardan esinlenilerek geliştirilen teknolojilere örnekler verilir.

9.3.2.3. Virüslerin genel özelliklerini açıklar.

  • Virüslerin biyolojik sınıflandırma kategorileri içine alınmamasının nedenleri üzerinde durulur.
  • Virüslerin insan sağlığı üzerine etkilerinin kuduz, hepatit, grip, uçuk, AIDS hastalıkları üzerinden tartışılması sağlanır. Virütik hastalıklara karşı alınacak önlemler vurgulanır.
  • Virüslerin genetik mühendisliği alanında yapılan çalışmalar için yeni imkânlar sunduğu vurgulanır.

9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Öğretim Programının Analizi

Ünitelere göre Konu ve Kazanım Sayıları

ÜniteKonu SayısıKazanım Sayısı
Yaşam Bilimi Biyoloji39
Hücre15
Canlılar Dünyası25
Toplam619

En sık kullanılan terimler

9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutu
9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji Dersi öğretim programının kelime bulutu: Kelime ne kadar büyük yazılmışsa öğretim programında o kadar sık geçmiş demektir.

9. Sınıf Fen Lisesi Biyoloji dersi öğretim programı kelime bulutu canlı, hücre, biyoloji, bilim, özellik, örnek ve alem sözcüklerinin öne çıktığını gösteriyor. Açıklar ve sınıflandırır en sık kullanılan kazanım filleri.

9. Sınıf Biyoloji MEB ve EBA Kazanım Kavrama Testleri

İlgili öğretim programları:

Kaynak:

MEB websitesindeki programın orjinal hali (pdf biçiminde)

Yorum yapın